Gõ tiếng Việt có dấu là kỹ năng đầu tiên cần có khi dùng máy tính: soạn văn bản, nhắn tin, tìm kiếm hay hỏi trợ lý AI đều cần. Bài này hướng dẫn cách bật bộ gõ trên Windows, bảng quy tắc Telex và VNI để tra nhanh, và cách sửa những lỗi người mới hay gặp. Bài nằm trong lộ trình học máy tính cơ bản từ con số 0.
Bước 1. Chọn công cụ gõ tiếng Việt
Trên Windows có 2 cách phổ biến. Chỉ dùng một cách tại một thời điểm, vì bật cả hai cùng lúc rất dễ bị lỗi dấu.
Cách A. Bàn phím tiếng Việt có sẵn của Windows
- Mở Cài đặt (Settings) → Thời gian và ngôn ngữ (Time & language) → Ngôn ngữ và vùng (Language & region).
- Bấm Thêm ngôn ngữ, chọn Tiếng Việt.
- Trong tùy chọn của Tiếng Việt, thêm bàn phím kiểu Telex (hoặc kiểu gõ bằng số, tức VNI).
- Chuyển qua lại giữa bàn phím tiếng Anh và tiếng Việt bằng phím
Windows+Space.
Tên mục cài đặt có thể khác đôi chút tùy phiên bản Windows.
Cách B. Phần mềm Unikey
- Tải Unikey từ trang chính thức của phần mềm. Không tải từ trang lạ hoặc quảng cáo “bản tăng tốc”.
- Mở Unikey, chọn Bảng mã: Unicode và Kiểu gõ: Telex (hoặc VNI).
- Biểu tượng V ở góc phải thanh tác vụ là đang gõ tiếng Việt, E là tiếng Anh. Bấm vào biểu tượng (hoặc dùng phím tắt của Unikey) để chuyển.
Bước 2. Bảng gõ Telex
Telex dùng chữ cái để thêm dấu, tay không phải rời hàng phím chữ nên gõ nhanh. Đây là kiểu gõ được dùng nhiều nhất.
| Gõ | Ra | Gõ | Ra |
|---|---|---|---|
aa |
â | s |
dấu sắc (á) |
aw |
ă | f |
dấu huyền (à) |
ee |
ê | r |
dấu hỏi (ả) |
oo |
ô | x |
dấu ngã (ã) |
ow |
ơ | j |
dấu nặng (ạ) |
uw hoặc w |
ư | z |
xóa dấu vừa gõ |
dd |
đ |
Ví dụ: Vieejt Nam → Việt Nam · hocj taapj → học tập · ddi hojc → đi học. Dấu thanh có thể gõ ở cuối từ, bộ gõ tự đặt vào đúng chữ.
Bước 3. Bảng gõ VNI
VNI dùng phím số để thêm dấu, dễ nhớ với người quen bàn phím số.
| Phím | Tác dụng | Ví dụ |
|---|---|---|
1 |
dấu sắc | a1 → á |
2 |
dấu huyền | a2 → à |
3 |
dấu hỏi | a3 → ả |
4 |
dấu ngã | a4 → ã |
5 |
dấu nặng | a5 → ạ |
6 |
dấu mũ (â, ê, ô) | a6 → â |
7 |
dấu móc (ơ, ư) | o7 → ơ |
8 |
dấu trăng (ă) | a8 → ă |
9 |
đ | d9 → đ |
Ví dụ: Vie65t Nam → Việt Nam · d9i ho5c → đi học.
Bài luyện gõ 5 phút
Mở Notepad hoặc Word, gõ lại 3 câu sau. Gõ chậm cho đúng trước, nhanh dần sau.
Sửa các lỗi thường gặp
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Cách sửa |
|---|---|---|
| Gõ ra chữ lạ, ký hiệu khó đọc | Sai bảng mã | Trong Unikey chọn bảng mã Unicode |
| Dấu bị nhân đôi, chữ nhảy lung tung | Bật cùng lúc hai bộ gõ (Unikey và bàn phím tiếng Việt của Windows) | Tắt một trong hai |
Gõ dd, aa không ra đ, â |
Đang ở chế độ tiếng Anh (E), hoặc chọn nhầm kiểu VNI | Chuyển sang V và chọn đúng kiểu gõ |
| Gõ tiếng Anh, mật khẩu bị biến thành chữ có dấu | Quên tắt tiếng Việt | Chuyển sang E trước khi gõ tiếng Anh, email, mật khẩu |
Câu hỏi thường gặp
Nên học Telex hay VNI?
Nên chọn Telex nếu bạn mới bắt đầu: phổ biến hơn và gõ nhanh hơn vì không phải với tay lên hàng số. Nếu đã quen VNI thì cứ giữ, cả hai cho kết quả giống nhau.
Có cần cài Unikey không?
Không bắt buộc. Bàn phím tiếng Việt có sẵn của Windows đủ dùng cho việc hằng ngày. Unikey có thêm vài tiện ích như gõ tắt, chuyển mã văn bản cũ.
Vì sao khi đăng nhập không được dù gõ đúng mật khẩu?
Rất có thể bộ gõ đang ở chế độ tiếng Việt và biến các chữ trong mật khẩu thành chữ có dấu. Hãy chuyển sang tiếng Anh rồi gõ lại.
Học tiếp: Máy tính cơ bản — miễn phí
Gõ tiếng Việt nằm trong chương đầu của khóa Máy tính cơ bản. Học tiếp Windows, tệp và thư mục, Internet và email an toàn — 12 bài ngắn làm theo được, có quiz cuối mỗi chương.